Penny lane

Toch wel een historisch moment deze warme kerst. De hele catalogus van The Beatles is op kerstavond beschikbaar gesteld op negen streamingdiensten, waaronder Spotify, Apple, Deezer en Google Play.

Historisch, omdat de rechthebbenden – Apple Corps, het multimediabedrijf waar alle Beatles-activiteiten zijn ondergebracht en platenmaatschappij Universal Music – al jaren hebben geweigerd om de muziek aan te bieden aan streamingdiensten.

Nu zijn de ‘Fab Four’ dan uiteindelijk toch overstag. Waarom? Apple Records zegt daar weinig over. Op hun site staat: ‘Our sounds speaks louder than our words.’ Op zichzelf natuurlijk al een krachtig statement. Laten we zelf dan eens naar de feiten kijken.

Uit onderzoek van de Internationale platenbranche IFPI blijkt dat zo’n 41 miljoen mensen muziek via streamingdiensten beluisteren. En dat aantal groeit snel. De inkomsten van alle muziekdiensten stegen de afgelopen jaar met veertig procent naar 1,6 miljard dollar.

Consumenten willen tegenwoordig ‘anywhere, any time on any device’ toegang tot muziek hebben. In het digitale tijdperk moet de muziekindustrie daar op inspelen. De afgelopen periode hebben platenmaatschappijen voor 43 miljoen tracks licenties verstrekt aan meer dan 400 digitale muziekdiensten wereldwijd. Voor de meeste mensen is streamen de standaard manier geworden om naar muziek te luisteren. Eerdere ‘lastige’ bands zoals AC/DC, Pink Floyd en Led Zeppelin hebben ook al de beslissing genomen om toch maar in het kamp van de streamingdiensten te komen.

Een miljardenindustrie. Wat zien de rechthebbenden en artiesten daar van terug? Bij Spotify, waar abonnees grofweg een tientje betalen voor een maandabonnement, ontvangen rechthebbenden een fractie van een penny per afgespeelde stream. Bij Spotify ligt het bedrag tussen 0,006 en 0,0084 dollar. Data-journalist en information designer David McCandless heeft hierover een mooie infographic gemaakt. Te zien is hoeveel artiesten met online diensten als Spotify, Youtube, Apple Music en Deezer moeten ‘verkopen’ om een gemiddelde maandloon van 1260 dollar te kunnen verdienen. Voor Spotify moet je nummer maar liefst 1.117.021 keer zijn afgespeeld. Als je niet onder contract staat van een platenmaatschappij dan is dat beeld rooskleuriger: 180.000 keer.

Het overzicht van McCandless is niet helemaal volledig. De focus ligt op de uitvoerende kunstenaars / artiesten en niet zozeer op de tekstschrijvers / componisten van een liedje waar ook veel inkomsten mee gemoeid zijn. Daarnaast is veel ook afhankelijk van wat er qua verdeling is afgesproken tussen artiest en platenmaatschappij. Sommigen hebben een goede evenwichtige overeenkomst met het platenlabel en anderen zijn weer wat slechtere bepalingen overeengekomen door een slechtere onderhandelingspositie.

De afspraken en financiële transacties in de muziekindustrie zijn grotendeels een ‘black blox’. Deze zomer kwam het Berklee Institute for Creative Entreneurship met een rapport waarin het een lans breekt voor meer transparantie in de afspraken en transacties in de muziekindustrie. Ook dient volgens het Berklee Institute de geldstroom te worden vereenvoudigd en de inzet van ‘blockchain technology’ worden onderzocht (een wiskundig ingewikkeld systeem waarmee transacties geverifieerd en verwerkt kunnen worden, simpel gezegd: zo werkt bitcoins). Zo kan er een meer directe (financiële) band ontstaan tussen fans en artiesten.

Er zijn nog een aantal grote artiesten met wellicht voldoende – spreekwoordelijke – ballen, zoals Taylor Swift, Adele en Beyoncé die hun poot stijf houden tegen streamingdiensten als Spotify. Zij vinden over het algemeen de vergoeding te laag of willen zelf bepalen hoe hun muziek wordt beluisterd. Adele zegt hierover in een interview met de Volkskrant: “Ik gebruik zelf geen Spotify, het maakt geen deel uit van mijn leven. Ik stream nooit muziek, ik koop cd’s en download op iTunes. Ik heb geen gevoel bij streamen, dus waarom zou ik ervoor tekenen? Ik weet best dat streamen de toekomst heeft en dat respecteer ik ook, maar ik hoef niet degene te zijn die dat versnelt. Mijn hart ligt er gewoon niet. Punt.”

Adele is overigens wel beschikbaar op Pandora. Pandora is een online radio streamingdienst. Anders dan Spotify of Deezer kan je er geen individuele nummers selecteren. Op het moment dat bekend werd dat het laatste album “25” beschikbaar kwam op Pandora, steeg de koers van Pandora Media met 5,8%. In Washington heeft de Copyright Royalty Board overigens 10 dagen geleden een belangrijke beslissing genomen in een “penny battle” die speelde tussen Pandora en SoundExchange, een instantie die inkomsten distribueert naar platenlabels en en artiesten. Pandora moet nu 20 procent méér betalen (van 0,14 cent naar 0,17 cent).

Belangrijke ontwikkelingen dus op het gebied van streaming muziekdiensten en nogal wat uitdagingen voor de muziekindustrie in het digitale domein. Ik gok op een nog warmere kerst in 2016.